Մելքոնյանի խոսքով՝ պետական համակարգում աշխատելու տարիներին ինքը բազմիցս բախվել է այնպիսի երևույթների, որոնք անհամատեղելի է համարում իրավական և ժողովրդավարական պետության սկզբունքների հետ։
Նրա հետ զրուցել ենք Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքի նկատմամբ իրականացվող գործողությունների, քաղաքական հետապնդումների վերաբերյալ իր մտահոգությունների և պետական ծառայողի քաղաքացիական պատասխանատվության մասին։
– Պարո՛ն Մելքոնյան, վերջին շրջանում Դուք բավական կոշտ եք արտահայտվում Հայաստանի իշխանությունների գործողությունների վերաբերյալ։ Ի՞նչն է Ձեզ հատկապես մտահոգում։
– Ինձ ամենից շատ մտահոգում է այն, որ Հայաստանում քաղաքական պայքարը, իմ գնահատմամբ, աստիճանաբար տեղափոխվել է իրավապահ համակարգի դաշտ։
Իշխանություններին քննադատող անձը չպետք է ապրի այն մտավախությամբ, որ վաղը իր կամ ընտանիքի անդամների նկատմամբ քրեական գործ կհարուցվի։
Ես երկար տարիներ աշխատել եմ Ազգային ժողովում և շատ լավ հասկանում եմ, թե որքան կարևոր է պետական ինստիտուտների անկախությունը։ Բայց երբ տեսնում եմ, թե ինչ է կատարվում ընդդիմադիրների շուրջ, չեմ կարող լռել։ Օրենքը պետք է պաշտպանի քաղաքացուն, ոչ թե դառնա նրան լռեցնելու միջոց։
– Դուք առանձնահատուկ ուշադրություն եք դարձնում Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքի նկատմամբ իրականացվող գործողություններին։ Ինչո՞ւ։
– Որովհետև, իմ համոզմամբ, այստեղ հարցը վաղուց արդեն միայն Ռոբերտ Քոչարյանի անձը չէ։ Խոսքը քաղաքական հակառակորդին ճնշելու այնպիսի մեթոդների մասին է, որոնց հետևանքները կարող են տարածվել նաև նրա ընտանիքի անդամների վրա։
Ես կարծում եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռոբերտ Քոչարյանի միջև քաղաքական հակամարտությունը վերածվել է անձնական հաշվեհարդարի։ Իմ գնահատմամբ՝ երբ հնարավոր չի լինում քաղաքական հակառակորդին լռեցնել ուղղակի ճանապարհով, փորձ է արվում ճնշում գործադրել նրա ընտանիքի և ունեցվածքի միջոցով։
Ես չեմ ասում, թե որևէ մեկը պետք է օրենքից վեր կանգնած լինի։ Ընդհակառակը՝ օրենքի առաջ բոլորը պետք է հավասար լինեն։ Բայց քրեական գործը պետք է հիմնված լինի իրական ապացույցների վրա, ոչ թե քաղաքական նպատակահարմարության։
– Ազգային ժողովում աշխատելու ընթացքում ես հնարավորություն եմ ունեցել լսելու իշխանության որոշ ներկայացուցիչների ոչ պաշտոնական խոսակցությունները։ Դրանցից մի քանիսը վերաբերում էին Ռոբերտ Քոչարյանին, նրա ընտանիքին և նրանց նկատմամբ հնարավոր իրավական ու տնտեսական գործողություններին։
Ինձ հատկապես անհանգստացրել էր այն հանգամանքը, որ որոշ քննարկումներում քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ քրեական գործերի հնարավոր հարուցումը ներկայացվում էր գրեթե որպես նախապես որոշված գործընթաց։
Ես չեմ կարող հրապարակայնորեն ներկայացնել այն ամենը, ինչին առնչվել եմ ծառայության ընթացքում, սակայն կարող եմ ասել, որ իմ մտահոգությունները պատահական չեն։ Դրանք ձևավորվել են նաև անձամբ լսածս խոսակցությունների հիման վրա։
– Այսինքն՝ Դուք կարծում եք, որ իրավապահ մարմինները կարող են օգտագործվել քաղաքական նպատակներով։
– Այո՛, ես նման լուրջ մտավախություն ունեմ։ Եթե քրեական գործը հարուցվում է ոչ թե հանցագործությունը բացահայտելու, այլ քաղաքական հակառակորդին վախեցնելու, նրա հեղինակությունը վնասելու կամ գործունեությունը սահմանափակելու նպատակով, դա արդեն արդարադատություն չէ։
Իմ համոզմամբ՝ շինծու մեղադրանքների միջոցով մարդկանց լռեցնելու փորձերը վտանգավոր նախադեպ են ստեղծում։ Այսօր թիրախում կարող է լինել մեկ քաղաքական գործիչ, վաղը՝ մեկ ուրիշը, իսկ մյուս օրը՝ սովորական քաղաքացին, որը պարզապես համարձակվել է քննադատել իշխանությանը։
– Դուք աշխատել եք հենց այն պետական համակարգում, որի գործունեությունն այսօր քննադատում եք։ Չե՞ք կարծում, որ Ձեր հայտարարությունները կարող են ընկալվել որպես նախկին գործընկերների դեմ ուղղված քայլ։
– Ես աշխատել եմ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում, ոչ թե որևէ քաղաքական ուժի անձնական կառույցում։ Իմ պարտականությունն էր ծառայել պետությանը և ժողովրդին։
Պետական աշխատող լինելը չի նշանակում անվերապահորեն համաձայնել իշխանության բոլոր գործողություններին։ Ես չեմ ցանկանում իմ լռությամբ մասնակից դառնալ այնպիսի գործընթացների, որոնք համարում եմ անօրինական։
Ինձ համար սա խղճի և պատասխանատվության հարց է։ Եթե տեսնում ես անարդարություն և գիտակցաբար լռում ես միայն սեփական դիրքը պահպանելու համար, ապա ինչ—որ պահից այդ լռությունը նույնպես դառնում է պատասխանատվություն։
– Ձեր կարծիքով՝ ո՞րն է նման ճնշումների հիմնական նպատակը։
– Իմ գնահատմամբ՝ նպատակը վախի մթնոլորտ ստեղծելն է։ Որպեսզի քաղաքական գործիչները, նրանց ընտանիքները, աջակիցները և նույնիսկ պետական համակարգում աշխատող մարդիկ հասկանան, որ իշխանությանը հակադրվելը կարող է ծանր հետևանքներ ունենալ։
Ես դա համարում եմ քաղաքական վրեժխնդրության դրսևորում։ Բայց պետությունը չի կարող կառուցվել անձնական վրեժի տրամաբանությամբ։ Քաղաքական տարաձայնությունները պետք է լուծվեն քաղաքական պայքարի և ժողովրդավարական մեխանիզմների միջոցով, ոչ թե քրեական գործերով։
– Ես շատ լավ հասկանում եմ այդ վախը։ Բայց համոզված եմ՝ լռությունը չի լուծում խնդիրը։
Ես Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքի նկատմամբ տեղի ունեցողը դիտարկում եմ ավելի լայն համատեքստում։ Այսօր խոսքը նրանց իրավունքների մասին է, վաղը կարող է խոսքը լինել ցանկացած այլ ընտանիքի մասին։
Ինձ համար կարևոր չէ՝ մարդն իշխանամե՞տ է, թե՞ ընդդիմադիր։ Կարևորն այն է, որ նրա նկատմամբ օրենքը կիրառվի արդար, հավասար և առանց քաղաքական միջամտության։
Ես իմ պարտքն եմ համարում բարձրաձայնել այն ամենը, ինչն անարդար եմ համարում։ Ոչ մի պաշտոն, աշխատանք կամ անձնական շահ չի կարող ավելի բարձր լինել մարդու խղճից։
– Եվ վերջում՝ ի՞նչն եք համարում Հայաստանի համար ամենամեծ վտանգը։
– Ամենամեծ վտանգն այն է, երբ հասարակությունը սկսում է սովորական համարել անարդարությունը։ Երբ մարդկանց ձերբակալությունների, քաղաքական ճնշումների կամ ընտանիքների նկատմամբ գործողությունների մասին լսելիս այլևս չենք զարմանում։
Ես համոզված եմ, որ իշխանությունը ժամանակավոր է, իսկ պետությունն ու ժողովուրդը՝ մնայուն։ Ոչ ոք իրավունք չունի պետական ինստիտուտները վերածելու անձնական կամ քաղաքական հաշվեհարդարի գործիքի։
Իմ համոզմամբ՝ արդարադատությունը քաղաքական վրեժխնդրության ծառայեցնելը հանցագործություն է ոչ միայն առանձին մարդու իրավունքների, այլև պետության և ազգի ապագայի դեմ։ Ես չեմ ցանկանում լինել այդ ամենի մասնակիցը՝ նույնիսկ լռությամբ։